Giới thiệu chung
Skip portletPortlet Menu
 
Hệ thống chính trị
Skip portletPortlet Menu
 
Quy hoạch phát triển, KTXH
Skip portletPortlet Menu
 
Văn hóa Quế Phong
Skip portletPortlet Menu
 
Doanh nghiệp cần biết
Skip portletPortlet Menu
 
 
 
 
Liên kết Website
Skip portletPortlet Menu
 
 
 
 
Tiếng khèn Mông dưới đỉnh Phà Cả Tún (09/10/2019 09:05 AM)

Từ bao đời nay tiếng khèn Mông đã gắn với những mùa lễ hội, những câu chuyện tình đẹp lãng mạn của nhiều chàng  trai, cô gái người Mông. Tiếng khèn đã trở thành nét đẹp văn hóa tinh thần trong đời sống cộng đồng dân tộc Mông ở Việt Nam nói chung và ở huyện Quế Phong nói riêng. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển và hội nhập giữa các nền văn hóa, nhiều lớp trẻ đã không còn mặn mà với tiếng khèn truyền thống của dân tộc mình, và tiếng khèn Mông gần như đã bị lãng quên

Nhưng thật đáng mừng, là dưới đỉnh núi Phả Cả Tún, bản Huổi Xái 2, xã Tri Lễ, huyện Quế Phong vẫn còn một người ngày đêm miệt mài chế tác khèn Mông, kiên trì truyền dạy cách thổi và những điệu múa khèn cho các con cháu. Người đó là Thò Nỏ Pó.


Ông Nỏ Pó còn Tích cực truyền dạy cách chế tạo khèn cho con cháu



Không những truyền dạy cách làm Khèn ông Pó còn kiên trì dạ cách thổi, điệu múa khèn cho con cháu, nhờ đó thế hệ trẻ người Mông bây giờ cơ bản đều biết sử dụng cây Khèn.

Thò Nỏ Pó, năm nay đã bước sang tuổi 65, tâm hồn ông được nuôi dưỡng bằng tiếng khèn từ nhỏ. Ông là một trong số ít người vừa biết chế tác lại vừa biết thổi khèn. Gần 30 năm gắn bó với cây khèn bè, với những giai điệu réo rắt, như là máu thịt của ông, không thể xa rời. Nỏ Pó chia sẻ:  Đối với người Mông ta, chiếc khèn được coi là  linh vật không thể thiếu trong phong tục tập quán của đồng bào, từ chuyện vui đến việc buồn đều không thể thiếu nó. Niềm vui lớn nhất của Ta là mỗi ngày được tự tay làm ra những chiếc khèn và truyền dạy cho con, cháu, Ta rất vui khi thấy được lớp trẻ người Mông biết sử dụng cây Khèn”.

 Ông Pó nhớ lại, vào những năm 90 của thế kỷ trước, những điệu múa khèn ít nhiều vẫn còn được lưu tuyền trong phần lớn cộng đồng người Mông. Tuy nhiên, việc chế tác ra chiếc khèn Mông truyền thống thì hầu như đã bị thất truyền, ở Quế Phong không còn ai biết làm.

Với niềm đam mê và quyết tâm khôi phục lại chiếc khèn truyền thống của đồng bào dân tộc Mông, năm 1991 ông đã lặn lội sang tận Bản Huổi Chửn  huyện Sầm Tớ tỉnh Hủa Phăn nước bạn Lào để theo học làm khèn với ông Lầu Dì, một nghệ nhân nổi tiếng của người Mông Lào lúc bấy giờ. Sau gần hai năm tìm hiểu, học hỏi, ông đã trở về quê và tự tay mình làm ra những chiếc khèn đầu tiên. Qua hàng chục năm tôi luyện, đôi tay của ông đã trở nên khéo léo, điêu luyện. Tuy nhiên, để có được chiếc khèn phát ra thứ âm thanh thực sự tâm đắc, ông phải mất đến cả chục năm thổi hồn cho nó. Cái khó của nghề khèn là vậy, đó cũng là lý do trong 5 người con trai của ông chỉ có duy nhất 1 người học và theo được nghề từ cha. Thò Bá Xuân, người con trai út của Nỏ Pó cho biết:   Ban đầu tôi cũng thờ ơ với nghề làm khèn của Bố tôi, tuy nhiên, sau những lần đi chơi lễ hội hay những lúc lên nương rẫy, tôi đã được nghe những điệu khèn Mông và không biết từ bao giờ tôi cảm thấy thích nó, cũng vì thế mà tôi đã quyết tâm học cách làm khèn với Bố tôi, đến nay tôi đã có thể tự tay làm ra những chiếc Khèn Mông”.

Cùng với việc chế tác khèn Mông, với kinh nghiệm và tình yêu dành cho cây khèn, Nỏ Pó còn là người trực tiếp truyền dạy, hướng dẫn thế hệ trẻ người Mông sử dụng loại nhạc cụ độc đáo này, từ động tác cầm khèn, cách điều chỉnh ngón tay, cách lấy hơi, cách thả hơi. Điều tiết hơi làm sao thành âm thanh cuốn hút, quả thật không dễ. Thổi làm sao để  khi nghe được âm thanh đó cứ muốn khám phá, kiếm tìm....Tùy vào bối cảnh, tùy vào làn điệu, người nghe có thể biết được nơi đó đang có chuyện buồn hay vui.

Tiếng Mông khèn réo rắt, ma mị, có thể thôi thúc, dẫn lối cho cô gái tháo phên đi tìm bạn. Tiếng tiếng khèn cũng có thể là sự khởi nguồn cho một tình yêu mới dưới chân Phà Cờ Tún. Yêu tiếng khèn, nhiều chàng trai mới lớn sinh sống ở vùng biên giới Việt- Lào, tò mò, cũng tìm đến ông Nò Pó để học nghề. Cứ thế, những chàng trai khi đến tuổi cạp kê, cũng là lúc họ sử dụng thành thạo chiếc khèn Mông. Trong các dịp lễ hội truyền thống, tiếng khèn Mông lại vang lên. Xồng Bá Cha, bản Huổi Mới 2 xã Tri Lễ tâm sự:   Trước đây tôi rất thích tiếng khèn nhưng không biết thổi, may nhờ có Bác Nỏ Pó hướng dẫn, bày cho cách thổi và những điệu múa khèn nên tôi đã biết sử dụng thành thạo cây khèn Mông, tôi cũng đã nhiều lần đi tham gia văn nghệ ở huyện, ở tỉnh. Không riêng gì tôi, Bác Nỏ Pó còn truyền dạy cách thổi khèn cho con cháu trong bản”.

Với đồng bào dân tộc Mông chiếc khèn là biểu tượng độc đáo đã ăn sâu vào trong tiềm thức của mỗi người. Các dịp lễ, tết và khi thực hiện nghi lễ vòng đời - một trong những phong tục truyền thống đặc trưng của đồng bào Mông, nhất định phải có tiếng khèn. Với họ, cây khèn không chỉ đơn thuần là nhạc cụ để gửi gắm, thổ lộ tâm tình, mà tiếng khèn còn được xem như sợi dây kết nối giữa cõi trần và thế giới tâm linh. Cũng vì thế nên từ bao đời nay, chiếc khèn luôn được coi như linh vật quan trọng bậc nhất trong mỗi gia đình người Mông. Ông Thò Bá Xô, Phó Chủ tịch UBND xã Tri Lễ cho biết:  “ Trên địa bàn xã Tri Lễ, những người biết làm khèn như ông Thò Nỏ Pó ở bản Huổi Xái 2 không còn nhiều nữa. không còn nhiều nữa. Ông là người đã và đang gìn giữ được nét văn hóa của dân tộc mình, cụ thể là việc chế tạo cây khèn. Đặc biệt ông còn tích cực truyền dạy cách làm,cách thổi và múa cho thế hệ trẻ. Đến nay nhiều lớp trẻ người Mông cơ bản đã sử dụng thành thạo cây Khèn, từ đó góp phần lưu giữ bản sắc văn hóa của dân tộc.”

Dẫu cuộc sống còn nhiều khó khăn, nhưng tiếng nhạc khèn vẫn ngày ngày vang lên thôi thúc đồng bào Mông vươn lên giữa đại ngàn nắng gió. Cũng như Nò Pó, dẫu có tuổi, nhưng hàng ngày vẫn say mê, cặm cụi với việc chế tác và truyền dạy khèn Mông cho nhiều lớp trẻ, Nò Pó nói giữ được chiến khèn, giữ được tiếng khèn, là giữ được hồn cốt của người Mông./.

 

Ngọc Tăng-Bá Chài

Trung Tâm VH-TT & Truyền thông Quế Phong.

 |  Đầu trang
 
<<   <  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  ...  >  >>
 
 
 
 
Thông báo
Skip portletPortlet Menu
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Thư viện ảnh
Skip portletPortlet Menu